Vandaag gaan we terug naar het Engeland van de 17e eeuw. Daar maken we kennis met Michael, een boodschapper van Zijne Majesteit. Hij reist stad en land af om de volgende boodschap te verkondigen: ‘Luister, luister, paupers en baronnen van het geslacht Craven en het geslacht Hawkesworth. Onze goede koning zegt mij de grote combo party voor geopend te verklaren!’ Geen idee wat hij daar precies mee bedoelt, maar aangezien we altijd wel in zijn voor een feest, springen we maar op ons paard en volgen we hem naar het kasteel. Ben jij ook niet vies van een goed feest, volg ons dan snel…
Castle Combo (2024) is een spel voor twee tot vijf spelers. Wil je het spel ook solo spelen, dan kan dat! Je hebt de keuze uit meerdere fanmade solovarianten, waarvan ik er in deze review twee bespreek met jullie.
Castle Combo is een tableau builder. Tijdens het spel betaal je met goud om negen kaarten met daarop een karakter uit de tijd waarin Michael leefde aan je te kunnen verbinden. Je hebt daarbij steeds de keuze uit drie Village-kaarten en drie Castle-kaarten. Met deze negen kaarten vorm je een grid van drie bij drie kaarten. Is je grid compleet, dan volgt de eindtelling.
Zoals jullie inmiddels wel een beetje van mij gewend zijn, gaan we eerst in meer detail naar de kaarten in dit spel kijken. In Castle Combo heb je de bruine Village-kaarten en de grijze Castle-kaarten.
Op elk van deze kaarten staat een karakter afgebeeld. De functie van het karakter staat in een banner aan de linkerzijde van de kaart. Op de banner staat mogelijk een Messenger-icoon afgebeeld. Waar dat voor is, kom ik later op terug.
Bovenaan de banner, in de linkerbovenhoek, staat hoeveel goud je moet neerleggen om de kaart aan je grid toe te kunnen voegen. De kosten variëren daarbij van nul Gold-tokens tot maximaal zeven Gold-tokens (en maximaal acht Gold-tokens met de uitbreiding).
In de rechterbovenhoek staan één of meer Shields. Deze schilden zijn er in zes verschillende kleuren en elke kleur staat voor een bepaalde bevolkings- of beroepsgroep. Zo is er het blauwe Nobility-schild, het rode Military-schild en het gele Peasantry-schild.
Direct onder het karakter staat de Ability van het karakter. Deze vaardigheid pas je toe direct nadat je de kaart aan je grid hebt toegevoegd.
Onderaan de kaart vind je tot slot nog een Scroll. Op de Scroll staat het aantal punten dat je aan het einde van het spel met deze kaart kunt verdienen. Zo zijn er kaarten waarmee je punten kunt krijgen voor de locatie van de kaart binnen je grid en kaarten waarmee je punten kunt krijgen voor het aantal schilden van een bepaalde kleur binnen je grid. Er zijn zelfs kaarten waarmee je punten kunt krijgen als een bepaalde kleur schild niet in je grid voorkomt. Ik kan je alvast vertellen, die laatste kaarten tikken lekker aan.
Je begint het spel met vijftien Gold-tokens en twee Key-tokens. Wanneer je aan de beurt bent, heb je eerst de keuze om één van je Key-tokens in te zetten. Je zet een Key-token in om de Messenger-pion te verplaatsen van de rij met Village-kaarten naar de rij met Castle-kaarten (of andersom) of om het aanbod in de rij met kaarten waar de Messenger-pion zich op dat moment bevindt af te leggen en daarvoor in de plaats drie nieuwe kaarten open te draaien. Waarom kan dit belangrijk zijn? Je mag alleen een kaart uit het aanbod in de rij met kaarten kopen waar de Messenger-pion zich op dat moment bevindt.
Nadat je wel of geen Key-token hebt ingezet, moet je een kaart kopen. Het kan zijn dat je op dat moment al kaarten in je grid hebt liggen die je een korting geven. Deze korting kan van toepassing zijn op alleen Village-kaarten, op alleen Castle-kaarten of op alle kaarten. Heb je meer van zulke kortingskaarten, dan mag je de korting van de verschillende kaarten bij elkaar optellen. Een kaart kan echter nooit minder dan nul Gold-tokens kosten. Met andere woorden, je zult dus nooit Gold-tokens krijgen bij de aanschaf van een kaart. Helaas, zo’n feest is het nu ook weer niet.
Het kan natuurlijk gebeuren dat je niet genoeg Gold-tokens hebt om een kaart te kopen, zelfs niet na het verplaatsen van de Messenger-pion naar de andere rij dan wel het verversen van het aanbod in de rij waar de Messenger-pion zich bevindt. In dat geval neem je een kaart uit de rij zonder dat je daarvoor de kosten hoeft te betalen. Je voegt de kaart gewoon aan je grid toe, maar legt deze met het karakter naar beneden neer. Je doet dus niets met de vaardigheid van het karakter. Ook levert de kaart je aan het einde van het spel geen punten op. Wel krijg je direct zes Gold-tokens en twee Key-tokens, dit ter compensatie, en met de hoop dat je in je volgende beurt wel weer wat kunt doen.
Terug naar je grid. Bij het plaatsen van de kaart die je zojuist hebt aangeschaft heb je rekening te houden met twee regels. Als eerste dient de kaart horizontaal of verticaal grenzend aan een al eerder geplaatste kaart geplaatst te worden. Daarnaast moet de kaart passen binnen het grid van drie bij drie kaarten.
Nadat je de kaart geplaatst hebt, pas je direct de vaardigheid van het karakter toe. De net geplaatste kaart telt daarbij, waar relevant, ook mee. Dus stel dat jij de Castle-kaart van het karakter Knight plaatst, die als vaardigheid heeft dat je per Castle-kaart in je grid één Gold-token krijgt, dan krijg je ook voor de Knight een Gold-token.
Je beëindigt je beurt met het eventueel verplaatsen van de Messenger-pion. Dit doe je alleen als op de banner van de zojuist geplaatste kaart een Messenger-icoon is afgebeeld. Daarna vul je het aanbod met kaarten weer aan tot zes kaarten.
Het spel is afgelopen op het moment dat alle spelers hun grid van negen kaarten vervolledigd hebben. Voordat je naar de eindtelling gaat, mogen de spelers eventuele Gold-tokens uit hun voorraad op de kaarten in hun grid waarop een geldbuidel staat afgebeeld plaatsen, dit tot aan het maximum dat de geldbuidel kan hebben.
Vervolgens wordt per speler gekeken hoeveel punten elke kaart oplevert. Elke Key-token die je nog over hebt, levert ook een punt op. De speler met de meeste punten, wint het spel.
Wat zit er allemaal in de doos?
Misschien niet heel verrassend, maar in de doos zitten vooral kaarten: Village-kaarten en Castle-kaarten. Daarnaast kom je de Messenger-pion tegen, die bepaalt uit welke rij kaarten gekocht mag worden. Verder nog Gold-tokens (met waarde 1 en waarde 5), Key-tokens (met waarde 1 en waarde 3), een player aid, een scoreblok en natuurlijk de spelregels.
De kaarten zijn niet van een heel hoge kwaliteit. Je kunt dus overwegen om de kaarten om die reden te sleeven. De Gold- en Key-tokens zijn van heel dik karton, en daarmee dan wel weer van bijzonder goede kwaliteit.
Op naar de kerkers…
Nog niet zo heel erg lang geleden is voor het spel een uitbreiding verschenen, met als titel Castle Combo: Out of the Oubliette! De uitbreiding bevat zes nieuwe Village-kaarten en zes nieuwe Castle-kaarten. Op de kaarten staan beruchte bandieten afgebeeld, en die willen natuurlijk ook wel naar het feest toe.
De uitbreiding introduceert een nieuwe regel ten aanzien van de vaardigheden op de nieuwe kaarten. Alle twaalf kaarten hebben namelijk een Lock Ability. Deze vaardigheid hoef je niet direct toe te passen, zoals je bij de kaarten uit het basisspel wel moet doen, maar kun je bewaren tot later in het spel.
Zodra je een kaart met een karakter met Lock Ability aan je grid toevoegt, en je de vaardigheid nog niet direct wilt gebruiken, dan plaats je een Key-token vanuit de voorraad op de betreffende kaart. Op het moment dat je de vaardigheid dan alsnog wilt gebruiken, leg je de Key-token weer terug de voorraad in. Houd daarbij wel in je achterhoofd dat je per beurt maar één Lock Ability mag ontgrendelen.
Heb je aan het einde van het spel kaarten in je grid waarop nog zo’n Key-token ligt, dan mag je de Key-token toevoegen aan de rest van je Key-tokens voordat je naar de eindtelling gaat.
Je kunt de nieuwe kaarten gewoon toevoegen aan de kaarten uit het basisspel. De uitbreiding heeft weinig uitleg nodig. Hier zitten ze dus standaard in de respectievelijke stapels. En dat past prima in de doos van het basisspel. Het zijn immers maar twaalf kaarten.
Is de uitbreiding noodzakelijk? Niet direct, maar omdat je voor de nieuwe kaarten zelf kunt bepalen of en zo ja, wanneer je de vaardigheid wilt gebruiken, kun je daarmee hele mooie combo’s maken. Combo party!
Don’t shoot the messenger
Wil je Castle Combo solo spelen, dan kan dat. Op het moment van schrijven staan er op BoardGameGeek drie fanmade solovarianten, waarvan ik in deze review dus twee varianten wil bespreken.
De eerste variant is de solovariant van Christopher Pütz, met als titel Throne Alone, waarin je het opneemt tegen Culkin. Het enige dat je voor deze variant nodig hebt, is een D6-dobbelsteen.
Je zet het spel klaar zoals je dat ook multiplayer zou doen. Aan het begin van het spel krijgt Culkin geen Gold- en Key-tokens, maar hij verdient ze tijdens het spel wel.
Speel je tegen Culkin, dan ben jij altijd de startspeler. Jij speelt het spel zoals je dat multiplayer ook zou doen. Wanneer Culkin aan de beurt is, rol je met de dobbelsteen. Afhankelijk van de waarde van de dobbelsteen pak je één van de zes kaarten uit het aanbod en voeg je deze toe aan het grid van Culkin. Het is daarbij niet relevant waar de Messenger-pion zich op dat moment bevindt. Van links naar rechts gezien komen de kaarten in het aanbod met Castle-kaarten daarbij overeen met waarde 1 tot en met 3, en de kaarten in het aanbod met Village-kaarten met waarde 4 tot en met 6.
De kaart wordt vervolgens toegevoegd aan het grid van Culkin, waarbij je het grid vult van links naar rechts en van boven naar beneden. De vaardigheid van het karakter wordt niet gebruikt. Wel krijgt Culkin een aantal Key-tokens gelijk aan de waarde van de dobbelsteen als hij een Castle-kaart heeft genomen. Was het een Village-kaart, dan krijgt hij een aantal Gold-tokens, ook weer gelijk aan de waarde van de dobbelsteen.
Na de tweede, vijfde en achtste beurt van Culkin wordt het aanbod in de rij waar de Messenger-pion zich op dat moment bevindt ververst. Mocht er op de zojuist geplaatste kaart een Messenger-icoon staan, dan wordt de Messenger-pion verplaatst.
Wanneer jij een kaart plaatst waarvan het karakter een vaardigheid heeft die je gebruik laat maken van het grid van een andere speler, dan kun jij gewoon gebruik maken van het grid van Culkin. Mocht het nu zo zijn dat jouw kaart Gold- of Key-tokens aan andere spelers geeft, dan krijgt Culkin deze ook.
Net als in het multiplayer-spel is ook nu het spel afgelopen zodra Culkin en jij beiden negen kaarten in het grid hebben liggen. Jij scoort je kaarten zoals je dat multiplayer ook zou doen. Culkin krijgt punten gelijk aan de kosten voor elke kaart in zijn grid, en één punt voor elk Gold-token en twee punten voor elk Key-token in zijn voorraad. Al kun je nog wel variëren met het aantal punten voor de Key-tokens, afhankelijk van de gekozen moeilijkheidsgraad.
De fanmade solovariant met Culkin vind je hier.
De tweede variant is de solovariant van Benedikt W, waarin je het opneemt tegen Anton. Wil je deze variant spelen, dan vraagt dat wel iets meer voorbereiding. Je zult namelijk eerst een aantal Priority-kaarten en een aantal Decision-kaarten moeten uitprinten, samen met een tableau waarop de Decision-kaarten geplaatst gaan worden.
Ook nu zet je het spel klaar zoals je dat multiplayer zou doen. Net als Culkin krijgt ook Anton aan het begin van het spel geen Gold- en Key-tokens, maar hij verdient ze tijdens het spel wel.
Naast het spel zelf leg je ook het tableau klaar. Bovenaan dit tableau plaats je de zes Priority-kaarten in willekeurige volgorde. Deze kaarten komen overeen met de zes kleuren van de verschillende schilden in het spel en bepalen op welke kleur Anton zich tijdens het spel zal focussen. De twaalf Decision-kaarten worden geschud en als trekstapel naast het tableau geplaatst.
Op de Decision-kaarten staat een pijl afgebeeld, die van links naar rechts of juist van rechts naar links loopt. Deze pijl geeft aan of je de kaarten in een rij van links naar rechts dan wel van rechts naar links bekijkt.
Op de Decision-kaarten zie je ook de cijfers 1, 2 en 3 in een willekeurige volgorde (bijvoorbeeld 3-2-1 of 1-3-2). De getallen 1 tot en met 3 komen overeen met de volgorde van Priority-kaarten bovenaan het tableau. Liggen de Priority-kaarten van links naar rechts, dus in de volgorde rood, geel, blauw, groen, paars en oranje, dan is rood gelijk aan 1, geel gelijk aan 2 en blauw gelijk aan 3.
Ook in deze solovariant ben jij altijd de startspeler en speel je het spel zoals je dat multiplayer ook zou doen. Wanneer Anton aan de beurt is, draai je een Decision-kaart van de trekstapel open en neem je de eerste kaart die voldoet aan de aangegeven prioriteit.
Staat er op de kaart bijvoorbeeld een pijl van rechts naar links met de getallen in volgorde 2-3-1, en staat de Messenger-pion bij de rij met Castle-kaarten, dan bekijk je de meest rechter Castle-kaart als eerste om te zien of daarop een (in dit geval) geel schild staat afgebeeld. Zo niet, dan bekijk je de middelste Castle-kaart en, als ook daarop geen geel schild te zien is, ga je naar de meest linker Castle-kaart. Heeft Anton dan nog geen geschikte kaart gevonden, dan kijkt hij naar de blauwe schilden. Is ook dat geen succes, dan kijkt hij naar de rode schilden.
Is er op geen van de drie Castle-kaarten een geel, blauw of rood schild te bekennen, dan kijkt hij naar schilden met de kleur die als vierde in de rij met Priority-kaarten ligt, in dit geval dus de groene schilden.
Welke kaart Anton ook pakt, je voegt hem hoe dan ook toe aan het grid van Anton. Ook hier wordt het grid gevuld van links naar rechts en van boven naar beneden. Een uitzondering hierop is het plaatsen van een kaart waarvan de score afhankelijk is van de locatie van de kaart in het grid. Is die locatie nog beschikbaar, dan plaatst Anton de kaart daar. Hij hoeft daarbij niet te voldoen aan de regel dat een kaart horizontaal of verticaal moet grenzen aan een al eerder geplaatste kaart.
In tegenstelling tot Culkin, maakt Anton wel gebruik van de vaardigheden van het karakter op de kaart. Waarin jij als speler daarin soms een keuze te maken hebt, hoeft Anton die keuze niet te maken, want waar ‘of’ staat, leest hij gewoon ‘en’.
Kijken we bijvoorbeeld naar de Village-kaart van het karakter Bombardier, dan zal jij moeten kiezen tussen het nemen van één Gold-token voor elk oranje schild in het grid van een andere speler of het nemen van twee Key-tokens. Anton doet het gewoon allebei. Voor hem is het dus zeker feest.
Mocht op de banner van de zojuist geplaatste kaart een Messenger-icoon staan, dan verplaatst ook Anton de Messenger-pion.
Net als in het multiplayer-spel is ook nu het spel afgelopen zodra Anton en jij beiden negen kaarten in het grid hebben liggen. Jij scoort je kaarten zoals je dat multiplayer ook zou doen. Anton krijgt niet alleen punten voor de kaarten zoals jij die ook krijgt, maar krijgt aanvullend nog punten voor de Gold- en Key-tokens in zijn voorraad, afhankelijk van de moeilijkheidsgraad waarop je het spel speelt. Heeft hij kaarten in zijn grid liggen die korting geven op andere kaarten, dan levert hem dat ook weer punten op. Ook dat is weer afhankelijk van de moeilijkheidsgraad.
Voordat je aan de eindtelling gaat beginnen, vergeet dan niet te kijken of Anton toevallig kaarten in zijn grid heeft liggen met daarop een geldbuidel afgebeeld. Net zoals jij dat mag doen, plaatst hij Gold-tokens die hij in zijn voorraad heeft op de kaarten met een geldbuidel (tot aan het afgebeelde maximum).
De fanmade solovariant met Anton vind je hier.
Culkin of Anton, Anton of Culkin?
Voor beide solovarianten valt wat te zeggen. Het voordeel van de solovariant met Culkin is dat je direct kunt spelen, zolang je maar een D6-dobbelsteen in huis hebt. En welke solospeler heeft dat nu niet?
Toch geef ik zelf de voorkeur aan de solovariant met Anton. Omdat hij de kaarten scoort zoals jij dat ook doet, benadert hij naar mijn mening veel beter de scores die jij ook haalt. Het spel wordt daarmee een stuk competitiever.
Wat is er nog meer te vertellen?
Het opzetten van het spel neemt echt nauwelijks tijd in beslag. Het spel zelf duurt hooguit tien minuten als je tegen Culkin speelt en iets langer als je tegen Anton speelt.
Voor beide solovarianten valt wat te zeggen. Het voordeel van de solovariant met Culkin is dat je direct kunt spelen, zolang je maar een D6-dobbelsteen in huis hebt. En welke solospeler heeft dat nu niet?
Toch geef ik zelf de voorkeur aan de solovariant met Anton. Omdat hij de kaarten scoort zoals jij dat ook doet, benadert hij naar mijn mening veel beter de scores die jij ook haalt. Het spel wordt daarmee een stuk competitiever.
Wat is er nog meer te vertellen?
Het opzetten van het spel neemt echt nauwelijks tijd in beslag. Het spel zelf duurt hooguit tien minuten als je tegen Culkin speelt en iets langer als je tegen Anton speelt.
Het artwork vind ik erg leuk om te zien, en van Michael de Messenger op zijn minipaard krijg ik een glimlach op mijn gezicht. Waarvan je al niet vrolijk kunt worden.
Conclusie
Ook Castle Combo is een klein spel, dat ideaal is om even tussendoor te spelen. Omdat het zo snel speelt, leent het zich er prima voor om meerdere potjes achter elkaar te spelen.
De uitbreiding Castle Combo: Out of the Oubliette! voegt kaarten toe waarmee je het toepassen van de vaardigheid van een karakter kunt uitstellen tot een later moment in het spel. Zo kun je de vaardigheid maximaal benutten. Houd er wel rekening mee dat je in je beurt maar één zo’n Lock Ability mag benutten. Heb je dus meer van zulke kaarten, dan zal je wel goed moeten nadenken over in welke volgorde je dat wilt doen.
De uitbreiding kan zonder meer worden gebruikt in de solovariant met Culkin. Hoe Anton precies omgaat met de nieuwe kaarten is nog niet helemaal duidelijk. De bedenker van deze solovariant heeft wel aangegeven dat hij dat gaat bekijken en met een update gaat komen, maar omdat hij de uitbreiding nog niet heeft, kan dat nog even duren. Op dit moment kies ik er zelf dus maar voor om de vaardigheid direct toe te passen. Maar je kunt er natuurlijk ook voor kiezen om de uitbreiding uit het spel te laten.
Review door Corien de Jongh © voor De SoloSpelers ©
Pro
+ Zeer snel op te zetten
+ Korte speelduur, dus ideaal voor tussendoor
Con
Con
- Kan na verloop van tijd wellicht wat repetatief gaan aanvoelen
REFERENTIEPUNTEN
Thema: 3/5
Art/Componenten: 7/10
Spelregels: 4/5
Setup/Speeltijd: 4/5
Geluk versus strategie: 2/5
Win-/Verliesconditie: 4/5
Herspeelbaarheid: 2/5
Spelplezier: 7/10
ALGEMENE SCORE: 6,6/10