Keizer Frederik II werd geboren op 26 december 1194 in Castel Fiorentino en overleed op 13 december 1250 in Torremaggiore. Op slechts vierjarige leeftijd werd hij koning van Sicilië, na het overlijden van zijn vader Hendrik VI. Later zou hij worden gekroond tot koning van Duitsland en keizer van het Heilige Roomse Rijk. Frederik stond bekend om zijn culturele ontwikkeling, zijn energie en zijn vele talenten. Dit leverde hem de bijnaam Stupor Mundi op, wat “het wonder van de wereld” betekent. Hij wordt vaak beschouwd als de eerste moderne heerser. Aan jou, als vazal van Frederik, de taak om een groot kasteel te bouwen en allianties te sluiten rondom het Middellandse Zeegebied.
In Stupor Mundi bouw je door middel van verschillende acties aan je kasteel, verhandel je grondstoffen, vorm je allianties, leer je nieuwe vaardigheden en reis je door het land op zoek naar kennis. Aan het begin van het spel kiest iedere speler een unieke factie die beschikt over twee eigen actiekaarten.
Wandelen door het landschap doe je op het centrale bord
Op het centrale bord kan je door de stad reizen en een edict instellen. Het zogeheten reisbord laat jou met je boot varen tussen één van de vijf steden, waar je kunt handelen, allianties sluiten en extra kaarten kopen.
Op je spelersbord staan de verschillende onderdelen die je aan je kasteel kunt bouwen, zoals een muur, een toren en het centrale slotgedeelte. Elk onderdeel heeft zijn eigen kosten, die op je persoonlijke kasteelbord zijn aangegeven, en levert een specifieke bonus op wanneer je het bouwt.
Steen is de voornaamste grondstof benodigd voor je kasteel
Het spel speelt zich af over een variabel aantal rondes. Er zijn drie mogelijke endgame triggers: de kaarten raken op, een speler heeft zijn kasteel volledig afgebouwd, of de edicten kunnen niet langer worden aangevuld. Zodra één van deze voorwaarden wordt bereikt, wordt de lopende ronde uitgespeeld en daarna volgt de eindtelling.
Elke ronde bestaat uit een actiefase en een eindfase. In de actiefase reis je eerst met je boot, waarna je een actie uitvoert door een kaart te spelen. Tijdens de eindfase mag je kaarten uit je hand afleggen en vul je je hand vervolgens weer aan tot vijf kaarten (of meer, afhankelijk van bepaalde voordelen). Je ontvangt inkomsten uit de delen van je kasteel die je hebt voltooid, je krijgt punten via je allianties en het bord wordt opnieuw aangevuld.
Rome is de startplaats van jouw avontuur
Tijdens de actiefase mag je optioneel naar een volgende stad varen. Eén stap varen is gratis; elke extra stap kost één munt. Daarna speel je een kaart uit je hand en leg je deze aan je spelersbord. Speel je een kaart open, dan ontvang je de afgebeelde grondstoffen of voer je de actie op de kaart uit. Speel je een kaart gesloten, dan mag je één van de vijf acties uitvoeren die op je spelersbord staan afgebeeld. De plek waar je de kaart neerlegt, bepaalt welke actie je uitvoert.
De actie 'een specialist promoveren' houdt in dat je een specialist één stap vooruit mag zetten op één van de sporen in het land. Het land is opgedeeld in drie gebieden: het platteland, het dorp en de stad. Bevindt de specialist zich in het platteland of het dorp, dan levert dit een permanente bonus op. In de stad ontvang je daarentegen een eenmalige, krachtige bonus. De specialist beweegt altijd van links naar rechts, kan nooit terug en een stap vooruit kan een graan kosten.
Wanneer je de markt bezoekt, kan je handelen met de marktkooplui in de stad waar jouw boot zich op dat moment bevindt. Je mag grondstoffen één keer kopen en één keer verkopen; je mag dus niet twee keer kopen of twee keer verkopen in dezelfde actie
Niet alle bondgenoten zijn goed benaderbaar
In de stad waar jouw boot zich bevindt, kan je ook een bondgenoot oproepen om naar jouw kasteel te komen en zich bij jou aan te sluiten. Dit kost altijd twee of drie graan om de bondgenoot te overtuigen. Eenmaal in je kasteel levert deze bondgenoot je tijdens iedere eindfase punten op.
In elke stad is er bovendien een actiekaart te koop. Deze kaarten kosten geld, grondstoffen, of je moet er een kaart uit je hand voor verwijderen uit het spel. De actie op de nieuwe kaart mag je direct uitvoeren, waarna je de kaart op hand mag nemen. Een dubbel voordeel dus, en de kaarten zijn krachtiger dan je startkaarten.
De belangrijkste actie in het spel is het bouwen aan je grote kasteel, een echt prestigeproject. Elk onderdeel dat je bouwt heeft specifieke kosten die op je spelersbord staan aangegeven. Het bouwen van een toren creëert een plek waar je bondgenoten kunt verwelkomen. Muren vergroten de opslagruimte voor goederen op je spelersbord.
Een indrukwekkend kasteel
De burcht bestaat uit drie delen en elk voltooid deel geeft een uniek voordeel. Denk hierbij aan het uitvoeren van twee acties op je bord, het mogen houden van twee extra kaarten op hand of het uitvoeren van een zesde actie per ronde.
Daarnaast zijn er de zogeheten great structures. Deze kosten meer om te bouwen, maar leveren een direct en krachtig voordeel op. Ze kunnen tijdens het spel bijzonder waardevol zijn.
Tijdens de eindfase mag je kaarten afleggen die je nog in je hand hebt, waarna je je hand weer aanvult tot je handlimiet (standaard vijf kaarten). Iedere afgebouwde zijde van je kasteel levert niet alleen tijdens het bouwen een voordeel op, maar ook tijdens elke eindfase. Dit kan bijvoorbeeld geld, grondstoffen of punten zijn.
Je spelersbord is de plaats waar alles zich verzameld
Vervolgens levert iedere bondgenoot in jouw kasteel je minimaal één punt op, en zelfs drie punten als je aan zijn hogere eisen voldoet. Tot slot worden de kaarten op het reisbord aangevuld en worden er, indien beschikbaar, nieuwe bondgenoten opengedraaid. Daarna ben je klaar om aan de volgende speelronde te beginnen.
Het spel eindigt onmiddellijk wanneer aan het einde van een ronde de kaarten en/of edicten niet meer kunnen worden bijgevuld, of wanneer een speler alle dertien delen van zijn kasteel heeft gebouwd. Het einde kan dus al tijdens een speelronde worden geactiveerd maar de ronde wordt altijd volledig uitgespeeld.
Alle gebouwde delen van je kasteel leveren aan het einde van het spel één punt per stuk op. De speler met de meest gebouwde delen ontvangt bovendien vier extra punten. Tot slot worden grondstoffen ingewisseld voor geld, en voor elke zes geldstukken krijg je één punt.
De kaarten bepalen de actie van Frederik
In de solomodus neem je het op tegen Frederik zelf. Dit is een zogeheten Beat Your Own Score-variant. Tijdens Frederiks beurt draai je een kaart open. Deze kaart laat hem eventueel varen en op de locatie waar hij aankomt verwijdert hij een actiekaart of bondgenoot. Op het bord zijn bepaalde plaatsen geblokt door rode tegels of kaarten, dit is hetzelfde als bij twee spelers.
Zijn eventuele andere actie is het uitvoeren van een edict, en dit doet hij altijd op een positieve manier: hij bouwt aan zijn kasteel of vult zijn voorraad grondstoffen of geld aan. Het systeem met deze kaarten speelt snel, soepel en zeer intuïtief.
Wij hebben Stupor Mundi via Kickstarter gebackt en gekozen voor de Master Print‑editie. Deze uitvoering is net wat luxueuzer en bevat bovendien twee uitbreidingen die later dit jaar ook los verkrijgbaar zouden moeten zijn. De componenten zijn van zeer goede kwaliteit: het speelbord is gemaakt van dik karton, de spelersbordjes zijn dual layer en de spelerskaarten voelen stevig aan.
Bouwen aan je eigen kasteel
Het mooiste dat je in de doos vindt zijn echter de pre‑shaded kasteelonderdelen. Zodra je begint met bouwen, ontstaat er op je bord een indrukwekkend kasteel. De regels van het spel zijn vrij eenvoudig, de iconografie is duidelijk en de artwork is bijzonder sterk. Hierdoor valt het spel snel te leren, speelt het vlot weg en is er nauwelijks downtime. Een potje kan in ongeveer een uur afgerond worden.
Het opzetten kost wat meer tijd, omdat je alle onderdelen moet klaarzetten en de kaarten moet schudden, maar dat is het absoluut waard. Ook noemenswaardig is de uitstekende insert: elke spelerskleur heeft een eigen bakje en alles past perfect in de doos.
Hou je niet van een solovariant die een BYOS‑systeem hanteert, dan is er ook een fan‑made solomodus waarbij Frederik wél punten scoort. Deze variant speelt grotendeels hetzelfde als de normale solo, maar tijdens elke eindfase van een ronde scoort Frederik punten op basis van zijn gebouwde delen of andere verkregen elementen.
Er zijn verschillende moeilijkheidsgradaties, waarbij de punten per drie, twee of één item worden toegekend. Zelf heb ik deze variant nog niet gespeeld, maar hij lijkt me zeker interessant, omdat je Frederik dan beter in de gaten moet houden: wat hij pakt, wat hij bouwt en hoe snel hij vooruitgaat.
Review door Remco Boskamp © Voor De Solo Spelers ©
Pro
+ Snelle en eenvoudige gameplay
+ Mooie componenten
+ Thematisch erg sterk met duidelijke symbolen
+ Door de vijf beschikbare acties snel te leren en eenvoudig in te komen
Con
- Puntentelling aan het einde lastig te voorspellen
- Ai tegenstander uit de doos is een BYOS
REFERENTIEPUNTEN
Thema: 4/5
Art/Componenten: 8/10
Spelregels: 4/5
Setup/Speeltijd: 5/5
Geluk versus strategie: 4/5
Win-/Verliesconditie: 4/5
Herspeelbaarheid: 4/5
Spelplezier: 8/10
ALGEMENE SCORE: 8.2/10